[ دروس اتّحاد عاقل به معقول ] درس اوّل ابن سينا در فصل نهم نمط دهم « اشارات » در مسألهء نفوس ناطقه داشتن اجرام سماويّه كه بدان از مشّاء فاصله گرفت و آن را بر كسانى كه راسخ در حكمت متعاليه نيستند پوشيده دانست گفت : « ثم ان كان يلوّحه ضرب من النظر مستورا الّا على الراسخين فى الحكمة المتعالية » . خواجهء طوسى در شرح آن ، حكمت متعاليه را تفسير كرده است كه : « انّ حكمة المشّائين حكمة بحثيّة صرفة ، و هذه و أمثالها انّما تتّم مع البحث و النظر بالكشف و الذوق ، فالحكمة المشتملة عليها متعالية بالقياس الى الأولى » . « ذوق » در لغت ، چشيدن و در اصطلاح اهل تحقيق به معنى دارا شدن انسان اسمى از اسماء اللّه تعالى را است كه مظهر آن اسم مىگردد و تواند به اذن اللّه مطابق سلطان آن اسم كار خدائى كند ، مثلا در غير تصرّف كند چنان كه عيسى روح اللّه عليه السّلام واجد يعنى ذائق اسم شريف محيى و شافى بود كه مرده زنده مىكرد و اكمه و ابرص را شفا مىداد . اين دارايى غير از دانايى به مفاهيم اسماء است . علّامهء قيصرى در شرح فصّ هودى « فصوص الحكم » ( ص 245 ) گويد : « المراد بالذوق ما يجده العالم على سبيل الوجدان و الكشف لا البرهان و الكسب ، و لا على طريق الاخذ بالايمان و التقليد فانّ كّلا منهما و ان كان معتبرا بحسب مرتبته لكنّه لا يلحق بمرتبة العلوم الكشفيّة اذ ليس الخبر كالعيان » .